Ekwador – agenci i inni

Jak dotąd udało się zidentyfikować dwie osoby, zarejestrowane przez wywiad StB w kategorii agentów.

 

Chodzi o agenta o pseudonimie „Unda”, którym – zgodnie z dokumentacją prowadzoną przez wywiad – był Otto Kladenský, ur. 5 listopada 1922 r. Był to ziomek, czyli emigrant mieszkający w Ekwadorze, którego Phillip Agee w swojej książce „Byłem agentem CIA” (wydawnictwo Panorama, Praga, 1980) opisuje jako współpracownika amerykańskiej CIA.

Jest zatem dość prawdopodobne, że Kladenský zgodził się na grę wywiadowczą pod kierownictwem CIA i został wykorzystany jako podwójny agent w celu wprowadzenia w błąd StB. Ponieważ był to głęboko wierzący chrześcijanin, który był bardzo aktywny w dziedzinie działalności misyjnej i ewangelizacyjnej i, jak się wydaje, był w tym szczery, uważam, że hipoteza, iż zdecydował się wesprzeć amerykańskie służby wywiadowcze, jest wysoce prawdopodobna, ponieważ wpisuje się ona w fundamentalistyczną ewangelikalną wizję świata, w której silne antykomunistyczne postawy były zgodne z chrześcijańskim światopoglądem i mogły prowadzić nawet do takich praktycznych przejawów, jak współpraca z wywiadem państwa demokratycznego. Teczka prowadzona przez czechosłowacki wywiad na tego współpracownika miała numer rejestracyjny 43420.

Zgodnie z Dziennikiem rejestracyjnym  teczek osobowych tajnych współpracowników, teczka agenta „Unda” została założona w sierpniu 1962 roku. Zgodnie z Dziennikiem  archiwalnym akt operacyjnych agencji akta te zostały przekazane do archiwum w listopadzie 1964 roku. Są to dane formalne; rzeczywisty kontakt z funkcjonariuszem StB mógł trwać jedynie w okresie, gdy działała tam rezydencja, czyli najpóźniej do 1962 roku.

W książce zbiegłego oficera CIA Agee’a napisano dosłownie:

„ECTOSOME. Głównym agentem wywiadowczym przeciwko Czechosłowakom jest przedstawiciel handlowy amerykańskiej fabryki samochodów Oldsmobile w Quito, Otto Kladenský. Kiedy trzy lata temu rząd Ekwadoru wydalił z kraju czechosłowackich dyplomatów, zakres działalności wywiadowczej Kladenskiego znacznie się zmniejszył. Teraz jednak, gdy Czechosłowacja po wznowieniu stosunków ponownie otworzy ambasadę w Quito, Kladenský bez wątpienia nawiąże ścisły kontakt z jej pracownikami. Na razie przekazuje informacje o sporadycznych wizytach czechosłowackich przedstawicieli handlowych oraz pośredniczy w nawiązaniu kontaktu z agentem ECOX-BOW 1, który prowadzi dla CIA działalność szpiegowską w kierownictwie ruchu Velasco.”

Historia życia żony Otta Kladenskiego – Lilly Kopplowej (1925–2024) została opisana w komiksie „Lili – od totalitaryzmu do wolności”, którego autorem jest Aleš Mrázek, a który został wydany przez Wydawnictwo Jednoty Braterskiej (seria „Poutníkova četba”) w 2022 roku. O. Kladenský wraz z rodziną Kopplów wyemigrował do Ekwadoru w maju 1948 roku, czyli niedługo po przejęciu pełnej władzy przez komunistów (luty 1948). Lilli Kopplová przeżyła pobyt w Terezinie, dokąd deportowano całą jej żydowską rodzinę. Warto dodać, że trasę z francuskiego portu w Cannes do Ameryki pokonali statkiem „Jagiello”, który wówczas pływał pod polską banderą. Tą samą trasą na tym samym statku, ale w odwrotnym kierunku (z Hawany do Genui), w 1949 roku podróżował Ernest Hemingway, w tym samym roku tym samym statkiem z Cannes do Ameryki dotarła siostra Lilly Kopplowej, Františka Winterová, wraz z mężem i synem Petrem, która nie mogła opuścić republiki w poprzednim roku, ponieważ była w zaawansowanej ciąży. W 1948 roku tym samym statkiem udał się do Ameryki Środkowej polski pisarz Andrzej Bobkowski, który ostatecznie osiadł w Gwatemali.

Drugim agentem czechosłowackiego wywiadu z Ekwadoru był Carlos Alberto Villafuerte (ur. 19.05.1935) o pseudonimie „Arlo” (nr rej. 48083). Agent ten został zwerbowany przez II Zarząd (czyli kontrwywiad) na terenie Czechosłowacji w latach 60. Wywiad „reaktywował” go w latach 80. za jego zgodą w celu zalegalizowania wysłania agenta nielegalnego, czyli wywiadowcy, który miał przedostać się przez Ekwador do USA jako rzekomy syn ekwadorskiego obywatela. Operacja ta nosiła kryptonim „Faust”. Na razie nie jestem w stanie stwierdzić, czy operacja ta zakończyła się sukcesem i kim był ten agent działający pod przykrywką.