Panama

• Panama – agenci i inni

W Panamie czechosłowacki wywiad nie posiadał własnej rezydentury. Nie oznacza to jednak, że nie interesował się tym tak strategicznie ważnym regionem. Panama, podobnie jak inne kraje Ameryki Środkowej, znajdowała się w kręgu zainteresowań wywiadu I. Zarządu SNB (StB) już od lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Zainteresowanie operacyjne czechosłowackiego wywiadu zostało ujęte w podteczkach „Panama” (nr 104) w ramach teczki tematycznej o nr rej. 10020 – Ameryka Środkowa i region Karaibów. Całym tym obszarem „zajmowała się” rezydentura w Meksyku, ale okazjonalnie również ta kolumbijska.

Panamczycy pojawiają się w dokumentacji StB. Nie jest łatwo do nich dotrzeć, wymaga to przejrzenia akt, które nie są bezpośrednio związane z Panamą. Stosunkowo wielu Panamczyków można znaleźć w ramach Operacji „Manuel”. W tym przypadku chodzi o pośredni związek z StB. Kolejnych można znaleźć np. w teczce obiektowej poświęconej  Organizacji Państw Amerykańskich lub w dokumentacji na temat działalności wywiadu na terenie ONZ w Nowym Jorku. Pewne jest, że co najmniej jeden Panamczyk był prowadzony jako agent II Zarządu (kontrwywiadu).

W Panamie swoją rezydenturę miał sowiecki KGB. Nie jest jednak jasne, w jakim okresie i kto tam pracował. Do swoich dobrych stosunków z panamskim dyktatorem Torrijosem przyznał się w swoich wspomnieniach wybitny sowiecki wywiadowca, specjalista od Ameryki Łacińskiej, N.S. Leonow. Spotkał się osobiście z Torrijosem.

Kraj ten stał się przedmiotem zainteresowania Kubańczyków już w 1959 roku, czyli niedługo po udanym zamachu stanu w Hawanie. Jak piszą Christoph Andrew i Wasilij Mitrochin w książce zatytułowanej Archiwum Mitrochina (tom II), już w kwietniu 1959 roku Kuba wysłała do Panamy osiemdziesięciu desperatów, którzy po wylądowaniu mieli „wyzwolić” Panamę. Ta grupa wkrótce poddała się panamskiej Gwardii Narodowej.

Kuba niemniej dalej ingerowała w sprawy panamskie wysyłając tam via Praga przez siebie wyszkołonych bandytów – chodzi o Operację Manuel, do której jeszcze powrócę.

Nikołaj Siergiejewicz Leonow

Urodzony 22 sierpnia 1928 r. Generał porucznik (1991). Urodził się we wsi Almazowo w prowincji riazańskiej w rodzinie chłopskiej. W latach 1931- 1934 wychowywał się u swojej ciotki w Moskwie. W latach 1934–1938 ponownie mieszkał w swojej rodzinnej wsi, gdzie ukończył szkołę podstawową. Od 1938 r.
mieszkał i uczył się w szkole w m. Elektrostal w obwodzie moskiewskim. W 1947 r. ukończył szkołę średnią W 1947 r. ukończył szkołę średnią z złotym medalem i został przyjęty do MGIMO.

W 1952 r. został skierowany do wydawnictwa „Literatura Zagraniczna”, gdzie pracował jako tłumacz z języka hiszpańskiego.

W kwietniu 1953 r. N. S. Leonow został wysłany do Meksyku w celu pogłębienia znajomości języka hiszpańskiego. W drodze do Meksyku poznał grupę Kubańczyków, wśród których był Raúl Castro. W Meksyku N. S. Leonow rozpoczął studia na wydziale filologicznym stolicy uniwersytetu. Będąc w tym kraju, poznał Ernesta Che Guevarę i utrzymywał kontakty z kubańskimi rewolucjonistami. W 1956 r. został wydalony z Meksyku.

W latach 1956–1958 N. S. Leonow ponownie pracował w wydawnictwie „Literatura Zagraniczna”, jednocześnie studiując na zaocznym studium podyplomowym
Instytutu Historii Akademii Nauk ZSRR na kierunku „Historia krajów Ameryki Łacińskiej”. W 1958 r. został rekomendowany do wywiadu zagranicznego i wstąpił do szkoły nr 101 KGB przy Radzie Ministrów ZSRR.

W październiku 1959 r., podczas nauki w szkole, N. S. Leonow został wysłany z misją A. I. Mikojana do Meksyku na otwarcie radzieckiej wystawy. W 1960 r. wraz z A. I. Mikojanem przebywał na Kubie, gdzie odnowił kontakty z kubańskimi rewolucjonistami, którzy doszli do władzy. W latach 1960–1961 pracował w centralnym aparacie PGU KGB. Od 1961 r. do 1968 r. przebywał na długoterminowym oddelegowaniu służbowym w Meksyku pod przykrywką stanowiska trzeciego sekretarza ambasady.

Pod koniec 1968 r. N. S. Leonow został mianowany na stanowisko zastępcy szefa Wydziału Ameryki Łacińskiej w centralnym aparacie PGU. Wielokrotnie wyjeżdżał na krótkoterminowe delegacje do Peru, Panamy, Nikaragui, Afganistanu i innych krajów, wykonując ważne zlecenia kierownictwa PGU KGB.

Od 1971 r. – zastępca szefa, a od 1973 r. – szef Zarządu Informacyjno-Analitycznego PGU KGB. W latach 1983 – 1991 pełnił funkcję zastępcy szefa wywiadu zagranicznego . W 1991 r. – szef Wydziału Analitycznego KGB ZSRR.
We wrześniu 1991 r. przeszedł na emeryturę.

Doktor nauk historycznych. Odznaczony Orderem Rewolucji Październikowej, dwoma Orderami Czerwonego Sztandaru Pracy, Orderem Czerwonej Gwiazdy, wieloma medalami, odznakami „Honorowy pracownik bezpieczeństwa państwowego” oraz „Za służbę w wywiadzie”. Autor książki „Licholecie” (Moskwa, 1994) oraz 4 monografii, przetłumaczonych na języki obce.

Opis Leonowa pochodzi z książki:

Внешняя разведка СССР – России. 1946–2020 годы. История, структура и кадры

Автор: Александр Колпакиди , Валентин Мзареулов